مرحوم قطب الدّین رواندى در كتاب خرایج خود آورده است :

روزى یك نفر از بلاد روم خدمت امام علىّ علیه السلام وارد شد و اظهار داشت : من یك نفر از رعیّت تو و از اهالى این شهر هستم .

حضرت فرمود: خیر، تو از رعیّت من و از اهالى این شهر نیستى ؛ بلكه تو از سوى پادشاه روم آمده اى و او چند سؤ ال براى معاویه فرستاده است و چون معاویه جواب آن ها را نمى دانست به من ارجاع شده است .

آن شخص اظهار داشت : بلى ، صحیح فرمودى ، معاویه مرا به طور محرمانه نزد شما فرستاد تا جواب مسائلم را از شما دریافت دارم ؛ و این موضوع را كسى غیر از ما نمى دانست .

پس از آن امیرالمؤ منین علىّ علیه السلام فرمود : آنچه مى خواهى از این دو فرزندم سؤ ال كن كه جواب كافى دریافت خواهى داشت .

آن شخص گفت : از آن كسى كه موهاى سرش تا روى گوشهایش آمده - یعنى ؛ حسن مجتبى علیه السلام - سؤ ال مى كنم .

و چون آن شخص رومى نزد امام حسن مجتبى علیه السلام آمد، پیش از آن كه سخنى مطرح شود، حضرت به او فرمود : آمده اى تا سؤ ال كنى :

1_ فاصله بین حقّ و باطل چیست ؟

2_ و بین زمین و آسمان چه مقدار فاصله است ؟

3_ و بین مشرق تا مغرب چه مقدار مسافت است ؟

4_ و قوس و قزح - یعنى ؛ رنگین كمان - چیست ؟

5_ و خنثى به چه كسى گفته مى شود؟ 

6_ و آن ده چیزى كه یكى از دیگرى محكم تر و سخت تر مى باشند كدامند؟

مرد رومى با حالت تعجّب گفت : بلى ، سؤ ال هاى من همین ها مى باشد.

امام حسن مجتبى علیه السلام در این موقع به پاسخ سؤ ال ها پرداخت و فرمود :

1_ بین حقّ و باطل چهار انگشت است ، آنچه با چشم خود دیدى حقّ و آنچه شنیدى باطل است .

2_ فاصله بین زمین و آسمان به اندازه دعاى مظلوم بر علیه ظالم است و نیز تا جائى كه چشم ببیند.

3_ همچنین فاصله بین مشرق تا مغرب به مقدار سرعت گردش و حركت خورشید در یك روز خواهد بود.

4_ و امّا قوس و قزح : قوس علامتى است از طرف خداوند رحمان براى در اءمان ماندن موجودات زمین از غرق شدن و دیگر حوادث مشابه آن ؛ و قزح نام شیطان است .

5_ و امّا خنثى به شخصى گفته مى شود كه معلوم نباشد مرد است یا زن ، كه اگر هیچ نشانه اى نداشته باشد، یا هر دو نشانه را موجود باشد به او گفته مى شود: ادرار كن ، پس اگر ادرارش به سمت جلو یا بالا بود مرد است و در غیر این صورت در حكم زن خواهد بود.

6_و امّا جواب آن ده چیز - به این شرح است  :

خداوند متعال سنگ را آفرید و به دنبالش آهن را به وجود آورد كه همانا آهن سنگ را قطعه قطعه مى كند.

و سپس آتش را آفرید كه آهن را گداخته و آب مى نماید.

و سخت تر از آتش آب است كه آتش را خاموش مى كند.

و از آب شدیدتر، ابر مى باشد كه آن را حمل و منتقل مى كند.

و از ابر نیرومندتر باد خواهد بود كه ابر را به این سو، آن سو مى برد.

و از باد قدرتمندتر آن نیروئى است كه باد را كنترل مى كند.

و از آن شدیدتر ملك الموت - عزرائیل - است كه جان همه چیز را مى گیرد؛ و مى میراند.

و از آن مهمّتر خود مرگ است كه جان عزرائیل را نیز مى رباید.

و از مرگ محكم تر، و نیرومندتر مشیّت و اراده الهى است كه مرگ را برطرف مى نماید . و در روز واپسین ،

مردگان را زنده مى گرداند .

منبع: چهل داستان و حدیث زندگانی امام حسن (علیه السلام) عبداللّه صالحى