از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم پرسیدند: چرا پیش از نماز اذان و اقامه مستحب است، ولی در مورد عبادات دیگر چنین نیست؟

حضرت فرمود: به خاطر این كه نماز، شبیه حالت‏های مختلف انسان در قیامت است. اذان به «نفخه اول» شباهت دارد كه با نفخه اول (و دمیدن اسرافیل در صور) همه مردم می‏میرند و از همین جاست كه نشستن و سجده كردن بعد از اذان، مستحب است، (سجده اشاره به مرگ و بازگشت انسانب به خاك و زمین است)

و اقامه نماز شبیه «نفخه دوم» است (كه با دمیدن اسرافیل در سور، در مرتبه دوم، مردگان زنده می ‏شوند) كه خدای متعال فرمود: «وَ اسْتَمِعْ یَوْمَ یُنادِ المُنادِ مِن مَّكانٍ قَرِیبٍ»¹ - و گوش فراده و منتظر روزی باش كه منادی از مكانی نزدیك ندا می‏دهد. - و قیام در نماز مانند برخاستن مردم از قبرهاست چنانكه فرمود: «یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العالَمِین»² - روزی كه مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می‏ایستند. -

و بلند كردن دست‏ها هنگام تكبیرة الاحرام، شبیه دست دراز كردن برای گرفتن نامه اعمال در قیامت است، كه خدای بزرگ فرمود: «إِقْرأْ كِتابَكَ كَفی بِنَفْسِكَ الْیَوْمَ عَلَیْكَ حَسیباً»³ (و به او می‏گوییم:) كتاب را بخوان، كافی است كه امروز، خود حسابگر خویش باشی.

و ركوع نماز، به خضوع خلایق در پیشگاه خالق شباهت دارد؛ چنانكه فرمود: «وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَیِّ الْقَیُّومِ»⁴ و (در آن روز) همه چهره‏ها در برابر خداوندِ حیّ قیّوم، خاضع می‏شود.

و سجودِ نماز، شبیه سجود بندگان برای خدای جهان (در قیامت) است كه فرمود: «یَوْمَ یُكشَفُ عَن ساقٍ وَ یُدْعَوْنَ اِلَی السُّجُودِ»⁵ (به خاطر بیاورید) روزی را كه ساق پاها (از وحشت) برهنه می‏گردد و دعوت به سجود می‏شوند. - و تشهّدِ نماز شباهت دارد به زانو زدن خلایق در پیشگاه خدای متعال در روز قیامت.⁶

1) سوره ق (50)، آیه 41.

2) سوره مطففین (83)، آیه 6.

3) سوره اسراء (17)، آیه 14.

4) سوره طه (20)، آیه 111.

5) سوره قلم (68)، آیه 42.

6) اسرار الصلوة، ص 40 - 41،