«نهضت نرم­افزاری از نگاه مقام معظم رهبری (مدظله)» دومین پژوهش از مجموعه پژوهشهای محور ادبیات جنبش نرم­ افزاری می باشد كه توسط جمعی از محقین دفتر تبلیغات اسلامی نگارش یافته است.

این پژوهش در سه بخش زیر صورت گرفته است.

بخش اول: محتواى نهضت نرم­افزارى

در فصل اول این بخش مفهوم، ضرورت و اهداف نهضت نرم­افزاری در كلام مقام معظم رهبری بررسی شده است و این نتیجه حاصل گردیده است كه منظور ایشان از نرم­افزاری معطوف به «طرح و مفاهیم اداره و تئوریهای جدید در علوم حوزوی، علوم پایه، علوم انسانی و تجربی» است و تولید هم به مبنای ایجاد افق ها و راه های جدیدی در مجموعه علوم و شكستن مرزهای علوم موجود می باشد.

ولی نكته قابل توجه در طرح مسئله نهضت نرم­افزاری توجه به واژه نهضت می باشد چرا كه منظور از نهضت اشاره به این نكته مهم است كه برای رسیدن به اهداف نهضت نرم­افزاری تنها نباید به فرهنگ تخصصی توجه كرد وتمام برنامه ریزی ها و بسترهای لازم را در این حوزه فرهنگ دید بلكه باید علاوه بر حوزة فرهنگ تخصصی، باید این ارزش تبدیل به یك فرهنگ عمومی و فراگیر شود به این معنا كه خواست و اراده عمومی یك ملت جهت تولید علم تقویت شود.

در باب ضرورت این نهضت علمی هم توجه به خلأهای موجود در در سطح ملی، منطقه ای و جهانی لازم می باشد. یعنی توجه به خلأ الگوی اداره نظام اسلامی در سطح ملی و منطقه ای و جهان اسلام وخلأ ؟؟ در سراسر جهان، ضرورت تحقق چنینن نهضت علمی را ایجاب می نماید.

در باب اهداف نهضت نرم­افزاری به سه هدف محوری مهم در فرمایشات مقام معظم رهبری اشاره شده است:

الف) ساخت تمدن اسلامی

ب) ارایه الگوهای اداره اسلامی

ج) حفظ عزت اسلامی

در فصل دوم مبانی نهضت نرم­افزاری طرح گردیده است و از میان مبانی تنها دو مبنای تأثیرگذاری، دین شناسی و معرفت شناسی بررسی شده است. در بحث دین شناسی ابتد بیان شده كه در اعتقاد فقهاء شیعه اسلام، دین برای تمام بشریت تا انتهای تاریخ است و لازمة ای خاتمیت، جامعیت و كامل بودن دین اسلام است و لذا بر خلاف نگاه سكولاریسمی به غرب بر اساس نگاه امام راحل و مقام معظم رهبری اسلام ادعا می كند اركان بنای یك نظام اجتماعی را در اختیار دارد. لازمه این نگاه حداكثری به دین این است كه باید سیستمی جامع بر اساس آموزه های دین اسلام طراحی شود تا بر اساس آن بتوان تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی را سرپرستی كرد و لازمه این طراحی در قدم اول تولید علم در تمامی حوزه ها و تكامل فقه و فقاهت در راستای ساخت تمدن اسلامی و نرم افزارهای مورد نیاز آن می باشد.

در بحث معرفت شناسی بیان شده كه نگاه رهبر معظم انقلاب به علم، یك نگاه تجریدی نیت بلكه ایشان معتقدند كه ارزش یك علم بستگی به این دارد كه در اختیار كلام مدیریت و حكومت باشد و چگونه و برای چه امری استفاده شود؟ لذا نباید فهم را مطلق كرد و همین مطلق نكردن فهم، راز و رمز پویای اجتهاد شیعی است.

بر این اساس جهت تولید علم باید شاخصه های زیر مد نظر قرار گیرند:

ـ علم ابزار حاكمیت بر هستی

ـ علم در خدمت ارزشها

ـ تكامل ایمان در سایه تكامل معرفت

ـ هماهنگی با نیازهای انقلاب و فرهنگ بومی

ـ كم رنگ نشدن خط هدایت دینی

ـ علم تمدن ساز

ـ توجه به عدالت در تولید و توزیع علم

ـ عدم تقلید كوركورانه از غرب

در فصل سوم این بخش به گستره نهضت نرم­افزاری از نگاه مقام معظم رهبری (مدظله) پرداخته شده است و در این باب بیان شده است كه نهضت نرم­افزاری می بایست در سه حوزه « علوم حوزوی، علوم دانشگاهی و مدل های اجرایی» صورت گیرد. لذا در علوم حوزوی نیازمند به تكامل و كارآمد شدن فقه و فقاهت، كلام و فلسفه، اخلاق و تحول در روش تحقیق می باشیم و در علوم دانشگاهی باید تولی  علم در سه حوزه علوم انسانی، علوم تجربی وعلوم پایه صورت گیرد و آخرین حوزه هم و كارآمد تولید مدل های اجرایی كارآمد در اداره نظام می باشد.

بخش دوم: موانع و راهكارهای تحقق نهضت نرم­افزاری

در این بخش موانع و راهكارهای تحقق نهضت نرم­افزاری بر اساس فرمایشات مقام معظم رهبری بررسی شده است.

در باب موانع به چهار دسته موانع اشاره شده كه به ترتیب به قرار زیر است:

الف) موانع مشترك تولید علم در حوزه و دانشگاه

1 ـ یأس و شتابزدگی

2 ـ افكار التقاطی

3 ـ تحجّر

4 ـ آنارشیزم علمی

ب) موانع تولید علم در دانشگاه

1 ـ نگرش انحصاری به مفاهیم وارداتی

2 ـ وجود روحیه ترجمه گرایی

ج) موانع تولید علم در حوزه های علمیه

1 ـ عدم شناخت زمانه

2 ـ عدم تكامل فقاهت

د) موانع عرضه و بهره وری

1 ـ برخورد متعصبانه با افكار دیگران

2 ـ سیاست زدگی و سیاست زدایی

3 ـ نفوذ مخالفان اسلام و انقلاب در بدنه انقلاب

4 ـ غرب زدگی

در باب راهكارها هم به سه دسته راهكارهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی پرداخته شده است.

الف) راهكارهای سیاسی

1 ـ تقویت روحیه استكبار ستیزی

2 ـ تشویق به حركت جهادی در تولید علم

3 ـ ایجاد روحیه خود باوری و خود آگاهی جمعی

4 ـ ایجاد تغییر در فرهنگ اجتماعی

ب) راهكارهای فرهنگی

1 ـ شكستن جزمیتها

2 ـ تبیین آثار سوء مصرف زدگی

3 ـ تئوری پردازی

4 ـ نقد تفكر جدایی دین از سیاست

5 ـ رفتن از راههای میان بر

ج) ـ راهكارهای اجرایی

1 ـ ایجاد فضای باز علمی

2 ـ مناظره های علمی سازمانی

3 ـ ایجاد ارتباط بین مراكز پژوهشی وآموزشی

4 ـ عملگرا بودن پژوهش

5 ـ میدان دادن به جوانان

6 ـ تبدیل تولید علم به ارزش عمومی

بخش سوم : سازمان جامع نهضت نرم­افزاری

در این بخش در سه فصل در غالب عنوان سازمان جامع نهضت نرم­افزاری وظائف مهم تصمیم گیران نظام اسلامی، وظائف حوزه های علمیه و وظائف دانشگاهها در تحقق نهضت نرم­افزاری بر اساس فرمایشات مقام معظم رهبری بررسی شده است.

نسبت به وظائف نظام اسلامی، وظائف رهبری، شورای عالی انقلاب فرهنگی، دولت، سازمان مدیریت و برنامه ریزی، مدیران اجرایی و نخبگان بررسی شده است.

در باب وظایف حوزه های علمیه مسائلی همچون ایجاد دستگاه برنامه ریزی قوی، وظیفه علما و مراجع بزرگوار، وظائف طلاب و فضلای جوان، طراحی شبكه مراكز تحقیقات، تغییر كتب درسی و ایجاد مجمع هایی برای بررسی افكار نو طرح شده است.

و در آخر در باب وظائف دانشگاه مسائلی همچون ایجا مدیریت تحقیقات سازمان یافته، وظیفه اساتید و دانشجویان، دانشگاه و نظام اصلاح سیستم آموزشی دانشگاه و ایجاد محیط سالم در دانشگاه طرح گردیده است.