ایران_ صنعت آب و برق و فاضلاب با تک تک مردم ارتباط دارد. تمام افراد جامعه به سهولت به این صنایع دسترسی دارند و از آن استفاده می‌کنند. به همین دلیل اهمیت و حساسیت این صنایع دوچندان می‌شود. افزایش ضریب نفوذ شبکه‌های آب، برق و فاضلاب و ارتقای کیفیت آن از مهم‌ترین اهدافی است که دولت در دستور کار خود دارد تا از این مسیر آسایش و رفاه را برای مردم به ارمغان آورد.

بر این اساس هر ساله پروژه‌های بیشتری در این سه بخش به بهره‌برداری می‌رسد یا عملیات اجرایی آنها آغاز می‌شود. در هفته دولت سال‌جاری نیز همچون سال‌های گذشته پروژه‌های کوچک و بزرگ بسیاری در این بخش افتتاح شد.

در این زمینه "مجید نامجو"، وزیر نیروی دولت دهم  در یک مصاحبه تفصیلی با "ایران" علاوه بر تشریح پروژه‌هایی که در هفته دولت به بهره‌برداری می‌رسند، چشم‌اندازی از صنعت آب و برق کشور ارائه کرد.

به گفته وزیر نیرو در هفته دولت سال‌جاری هزار و 800 پروژه در صنعت برق و 57 پروژه در بخش آب به بهره‌برداری می‌رسد که افتتاح این پروژه‌ها نقش مهمی در پایداری شبکه و ارتقای کیفی آن دارد. همچنین وی به پروژه‌های بسیاری اشاره می‌کند که تا پایان سال جاری مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند. نامجو افتتاح نهایی سد کارون 4 و برگزاری همزمان جشن خودکفایی در صنعت سدسازی، آبگیری سد گتوند و کلنگ زنی سد بختیاری به‌عنوان بلندترین سد جهان را شاخص‌ترین پروژه‌های وزارت نیرو در سال‌جاری اعلام می‌کند.

در هفته دولت چه پروژه‌هایی در بخش آب و برق و فاضلاب به بهره‌برداری می‌رسد؟
هر سال در هفته دولت پروژه‌های زیادی در وزارت نیرو به مرحله بهره‌برداری می‌رسد. از سوی دیگر مقداری پروژه نیز برای افتتاح در سال‌های آینده کلنگ‌زنی می‌شود. از پروژه‌های مهمی که برای بهره‌برداری آنها منتظر حضور رئیس‌جمهور هستیم، یکی پروژه آبرسانی خلیج فارس است که 760 کیلومتر طول آن است و پنج استان از این طریق آبرسانی می‌شوند. پروژه دیگر نیروگاه 500 مگاواتی چابهار است.
پروژه‌های بسیاری نیز وجود دارد که در سطح پائین‌تر و در بخش‌های مختلف به بهره‌برداری می‌رسند. همچنین هفت پروژه بزرگ دیگر در چهار استان اصفهان، خوزستان، سمنان و فارس افتتاح خواهد شد. این طرح‌ها مربوط به بخش آب و برق است که طرح آبرسانی به شهر تکاب از جمله آن است. علاوه بر این پروژه پست 400 کیلوولت چهلستون و خط 400نیروگاه جنوب اصفهان - سورمق، فاز نخست پست 400 کیلوولت شهید دقایقی و پست 230 کیلوولت امیدیه در خوزستان از دیگر پروژه‌هایی است که در هفته دولت افتتاح می‌شود. از سوی دیگر احداث فیبر نوری شاهوار و شاهرود در استان سمنان و خط 400 کیلوولت نیروگاه جهرم- لار و خط 400 کیلوولت کازرون- قائمیه در استان فارس و تصفیه‌خانه فاضلاب سقز در استان کردستان پروژه‌های دیگر قابل بهره‌برداری هستند.
در مجموع در بخش برق چند پروژه به بهره‌برداری می‌رسد؟
در بخش برق هزار و 800 پروژه با اعتباری بالغ بر هزار و 200 میلیارد تومان آماده بهره‌برداری هستند که به مرور افتتاح می‌شوند. در هفته دولت شمار زیادی از خانوارهای ساکن در روستاهای زیر 20 خانوار در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان، گیلان، خراسان رضوی و جنوبی، فارس، آذربایجان غربی، یزد و لرستان از نعمت برق برخوردار می‌شوند. همچنین چندین روستا در استان‌های اردبیل و خوزستان به دلیل دوری از شبکه برق از طریق انرژی فتوولتائیک برق‌دار می‌شوند و کار تأمین برق از همین طریق در چند روستا در استان مازندران نیز آغاز خواهد شد. از دیگر طرح‌هایی که در هفته دولت کار اجرایی آنها آغاز می‌شود یا مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد، احداث و افزایش ظرفیت 13 پست 400 کیلوولت در استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، فارس، اصفهان، مازندران، خوزستان، آذربایجان شرقی، زنجان و کرمان است. همچنین 19 پست 230 کیلوولت در استان‌های فارس، بوشهر، اصفهان، خوزستان، کرمان، سمنان، هرمزگان، تهران، قزوین، زنجان و همدان احداث و توسعه پیدا می‌کند. علاوه بر این در این مدت از 26پست 132 کیلوولت و 52 پست 63 کیلو‌ولت در نقاط مختلف کشور بهره‌برداری یا کارهای اجرایی آن آغاز می‌شود.
در بخش آب چه طرح‌هایی آماده افتتاح هستند؟
در بخش آب نیز 57 طرح در 13استان کشور در هفته دولت به بهره‌برداری می‌رسد که هزینه این طرح‌ها سه هزار میلیارد ریال است. سد سنگ سیاه در استان کردستان، طرح آبرسانی به شهر تکاب در استان آذربایجان غربی، آبرسانی به شیروان در استان خراسان شمالی، آبرسانی به شهر اراک در استان مرکزی و سد انحرافی لاغر در استان فارس از جمله طرح‌های مهمی است که در این هفته به بهره‌برداری خواهد رسید. همچنین در هفته دولت سال جاری، عملیات اجرایی 13 طرح با پیش‌بینی هزینه‌ای بالغ بر هزار میلیارد ریال در سه استان کهگیلویه‌و بویر احمد، گلستان و فارس شروع می‌شود و از سوی دیگر سد نرگسی در کازرون و آبرسانی به شهرهای قیر و جهرم از سد سلمان‌فارسی از دیگر طرح‌های مهمی است که عملیات اجرایی آنها در هفته دولت آغاز می‌شود.
شاخص‌ترین پروژه‌هایی که در هفته دولت عملیات اجرایی آنها شروع می‌شود، کدامند؟
در دولت دهم و در بخش وزارت نیرو سه پروژه از اهمیت زیادی برخودارند که افتتاح یا کلنگ‌زنی آنها را دنبال می‌کنیم. یکی از این پروژه‌ها افتتاح نهایی سد کارون 4 است که همزمان با افتتاح آن جشن خودکفایی در صنعت سدسازی نیز برگزار می‌شود. پروژه دیگر آبگیری سد گتوند است که پس از سد کرخه از نظر حجمی بزرگترین سد کشور محسوب می‌شود. آخرین پروژه نیز کلنگ‌زنی سد بختیاری است که با ارتفاع 315متر بلندترین سد جهان به شمار می‌رود. این سد بتنی برق آبی 8/4میلیارد مترمکعب آب در خود جای می‌دهد و در استان لرستان در نزدیکی خرم‌آباد و بر روی رودخانه بختیاری احداث خواهد شد. موقعیت جغرافیایی این سد در مرز استان‌های لرستان و خوزستان قرار دارد. این پروژه‌ها شاخص‌ترین پروژه‌های وزارت نیرو هستند که در سال جاری باید محقق شود. در کنار این پروژه‌ها، فهرست بلندبالایی از پروژه‌هایی که تا پایان سال جاری به بهره‌برداری می‌رسند وجود دارد. در بخش برق همکاران ما 4 هزار و 500 مگاوات را برای افزایش شبکه آماده کرده‌اند که بزودی وارد شبکه می‌شود. تمام تلاش ما این است که این نیروگاه‌ها برای تابستان سال آینده آماده کار باشند.
با این حساب در تابستان سال آینده مشکل کمبود برق نخواهیم داشت؟
سعی ما این است که وضعیت پایداری را که در حال حاضر در کشور وجود دارد حفظ کنیم. البته حفظ این شرایط پیش‌نیازهایی دارد که برخی از آنها مانند میزان بارندگی و دمای هوا در اختیار ما نیستند. بر این اساس بطور قطعی نمی‌توان درباره تابستان سال آینده اظهار نظر کرد. ولی در مجموع چشم‌انداز سال آینده روشن است. در سال گذشته اعتبارات بخش برق در وزارت نیرو محقق نشد و تلاش‌های ما برای دریافت اعتبار بیشتر به نتیجه نرسید ولی در سال جاری این‌گونه نیست. در سال جاری 3 هزار و 200 میلیارد تومان بودجه داریم که مزیت بزرگی برای به سرانجام‌ رساندن طرح‌های مربوط به بخش برق است.
از سوی دیگر چهار واحد نیروگاه سد کارون 4 تا پایان سال جاری وارد مدار خواهد شد و این موضوع کمک زیادی به پایداری شبکه برق می‌کند. علاوه بر این خوشبختانه موفق شدیم مجوز فروش پنج نیروگاه و هزینه درآمد حاصل از آن برای کاهش هدررفت برق در شبکه را دریافت کنیم. درآمد حاصل از فروش این نیروگاه‌ها هزار و 500 میلیارد تومان است که هزینه آن در راستای کاهش تلفات برق می‌تواند نقش مهمی در تأمین برق مورد نیاز کشور داشته باشد. در سال‌جاری یکی از مشکلات وجود همین تلفات 18درصدی برق بود که ظرفیت شبکه را کاهش داده است. نیروگاه هزار مگاواتی اتمی بوشهر نیز تا چهار ماه آینده وارد مدار سراسری خواهد شد. همچنین اجرایی شدن قانون هدفمندی یارانه‌ها از نیمه دوم سال، مصرف برق را در کشور کنترل می‌کند. پیش‌بینی ما این است که از طریق اجرای این قانون 10 تا 15 درصد از مصرف برق کاسته شود. با توجه به این موارد چشم‌انداز روشنی برای سال آینده متصور است.
باتوجه به قرار گرفتن کشور در آستانه اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، برنامه وزارت نیرو برای منطقی شدن تعرفه‌های آب و برق چیست؟
براساس قانون باید طی پنج سال قیمت‌ها واقعی شود که یک راه آن افزایش سالانه 20 درصدی تعرفه‌هاست. این که پس از مهرماه یعنی اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها تعرفه‌ها تغییر می‌کند روشن است ولی مردم باید بدانند دولت سعی دارد پیش از این که قیمت‌ها واقعی شود یارانه نقدی را به مردم بپردازد. دولت نیز با بررسی تمام جوانب، کار را دنبال می‌کند تا این موضوع برای مردم جبران شود. از این رو مردم نباید نگران افزایش تعرفه‌ها باشند. از سوی دیگر طوری برنامه‌ریزی شده است که اگر مشتریان الگوی مصرف را رعایت کنند نه‌تنها یارانه نقدی کفاف تعرفه‌های جدید را می‌دهد بلکه مبلغی نیز برای خانوارها باقی می‌ماند.
همان‌گونه که بارها رئیس‌جمهور گفته‌اند یارانه‌ها حذف نمی‌شود بلکه در مسیر درست هزینه خواهد شد. در گذشته هر فردی که مصرف بیشتری داشت از یارانه بیشتری بهره‌مند می‌شد ولی با روش جدید خانوارهای کم‌درآمد یارانه بیشتری می‌گیرند.
زمانی که تعرفه‌ها واقعی می‌شود تکنولوژی باید در خدمت مصرف‌کننده قرار گیرد تا با استفاده از آن مصرف خود را کاهش دهد. وزارت نیرو در اولین گام با توزیع لامپ‌های کم مصرف میزان قابل توجهی از پیک شب را کاهش داد. حال برای سایر وسایل برقی چه برنامه‌ای دارید؟
از مدت‌ها قبل موضوع بهره‌وری انرژی با تشکیل سازمان بهره‌وری انرژی (سابا) مدنظر قرار گرفته است. بر این اساس سازمان سابا در زمینه بهره‌وری انرژی که نقطه عطف قانون یارانه‌هاست از سال‌ها قبل تشکیل شده و تاکنون کارهای بسیاری انجام داده است. یکی از این موضوعات، بحث کولرهاست. در حال حاضر به‌رغم این‌‌که در بسیاری از نقاط کشور نیازی به استفاده از کولرهای گازی نیست از این وسیله که چهار برابر کولرهای آبی برق مصرف می‌کند، استفاده می‌کنند. در این زمینه یکی از مشکلات موجود که روی آن برنامه‌ریزی شده است ارتقای کیفیت کولرهای آبی است که همچنان براساس تکنولوژی 40سال پیش تولید می‌شود، در حالی که می‌توان با تغییر در این کولرها، راندمان و بهره‌وری آن را افزایش داد.
موضوع دیگری که باید روی آن برنامه‌ریزی کرد جلوگیری از واردات وسایل برقی پرمصرف است. در این زمینه هم باید از قاچاق این‌گونه وسایل جلوگیری کرد که هماهنگی‌های لازم با ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در حال انجام است و از سوی دیگر باید کالاهایی که از مبادی رسمی وارد کشور می‌شود حتماً برچسب انرژی داشته باشد و این برچسب از سوی آزمایشگاه‌های ما مورد تأیید قرار گیرد؛ اما در این میان مردم نقش اساسی دارند چرا که آنها خریدار کالاهای برقی هستند و اگر از خرید کالاهای پرمصرف خودداری کنند این مشکل به صورت ریشه‌ای حل می‌شود. طرح دیگری که در این زمینه در حال اجراست تعویض کنتور تمام مشترکان است. با نصب کنتورهای هوشمند مردم امکان مدیریت پرمصرف خود را پیدا می‌کنند. از سوی دیگر این طرح برای صنعت برق نیز مزایای بسیاری دارد. اجرای این طرح به دو هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد که پیگیر تخصیص آن هستیم.
آیا این طرح تا پایان سال‌جاری اجرایی می‌شود؟
هر چند هنوز اعتبار مورد نیاز این طرح تخصیص پیدا نکرده است ولی کارهای بسیاری وجود دارد که باید تا قبل از تخصیص اعتبار انجام داد. اعتبار تنها یکی از زوایای این طرح است. براین اساس ظرفیت‌سازی برای تولید کنتورهای هوشمند داخلی و زیرساخت‌های مورد نیاز در حال اجراست.
یکی از موضوعاتی که در روزهای اخیر به آن پرداخته شد بحث کیفیت آب شرب بود. در این زمینه نظر شما چیست؟
موضوع کیفیت آب تهران و وجود نیترات در آن موضوعی نبود که تنها به امسال مربوط باشد. این موضوع از سال‌های قبل نیز مطرح بوده است. در پیک تابستان وقتی برای رساندن آب به جمعیت هشت میلیون نفری تهران -که در تابستان جاری به روزانه 5/3 میلیون مترمکعب رسید - باید از تمام ظرفیت‌های آبی استفاده کنیم که در این میان امکان دارد مواردی از بالا بودن میزان نیترات گزارش شود که بسیار طبیعی است از سالیان قبل نیز همین‌گونه بوده است. مهم نحوه و کیفیت آبی است که در نهایت به دست مردم می‌رسد. به محض این‌که گزارشی از بالا بودن نیترات دریافت شود نسبت به حل مشکل سریعاً اقدام می‌شود. بر این اساس در حال حاضر تعدادی از چاه‌های تهران به علت آلودگی مسدود شده است.
آنچه مورد نظر وزارت نیرو بود، این است که منابع آبی ما در معرض خطر آلودگی است، البته این بدان معنا نیست که آب آلوده به مردم تحویل داده می‌شود.
علت آلوده شدن منابع آبی چیست؟
یکی از علل اصلی آلودگی منابع آبی عدم اجرای سیستم فاضلاب شهر تهران است که به اعتباری بالغ بر سه هزار میلیارد تومان نیاز دارد و تأمین آن بسیار مشکل است.
علت دیگر، آلودگی سموم و کودی است که در بخش کشاورزی مصرف می‌شود. با توجه به این‌که بالای 90درصد از آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود با نفوذ آب کشاورزی به منابع زیرزمینی، منابع آبی بتدریج آلوده می‌شود. اما علت افزایش نیترات در آب آشامیدنی به علت نفوذ فاضلاب انسانی به سفره‌های زیرزمینی است به همین دلیل تلاش زیادی برای سرعت دادن به پروژه فاضلاب تهران کرده‌ایم. خوشبختانه توجه دولت نیز به این سمت‌و‌سو جلب شده و اعتبارات مناسبی برای فاضلاب تهران تخصیص داده شده است. در مجموع مطرح شدن موضوع نیترات باعث شد تا وزارت نیرو اعتبارات مورد نیاز خود را برای اجرای شبکه فاضلاب دریافت کند. در حال حاضر پس از افتتاح فاز اول فاضلاب تهران فاز دوم آن نیز آماده است و فازهای سوم و چهارم آن نیز تا پایان سال آماده بهره‌برداری خواهد شد. از سوی دیگر طرح جامع فاضلاب تهران نیز ابلاغ شده است. براساس این طرح شبکه فاضلاب تهران از حالت متمرکز خارج و به صورت منطقه‌ای دنبال می‌شود و در نهایت پساب آن به صورت متمرکز تصفیه می‌شود.
وجود نیترات در آب شرب در ایران براساس سختگیرانه‌ترین استانداردها تعریف شده است. این در حالی است که براساس استانداردهای بین‌المللی در صورتی که آب آلودگی میکروبی نداشته باشد میزان نیترات می‌تواند تا100 PPM نیز باشند. در حال حاضر استاندارد وجود نیترات در ایران 50 PPM است.
با توجه به این‌که کل دنیا به سمت کم آبی پیش می‌رود و ایران جزو مناطق خشک محسوب می‌شود برای تأمین آب مورد نیاز کشور در آینده چه برنامه‌ای دارید؟
ما در کشوری زندگی می‌کنیم که یک سوم میانگین بارندگی دنیا را دارد. از سوی دیگر تمام مطالعات نشان می‌دهد که در آینده منطقه گرم‌تر و خشک‌تر خواهد شد که این به معنای کم آبی شدیدتر است. بنابراین باید کانون توجه مسئولان عالی‌رتبه کشور را به این سمت هدایت می‌کردیم که خوشبختانه موفق شدیم. از این رو اولین جلسه شورای عالی آب با حضور رئیس‌جمهور در دولت‌های نهم و دهم طی هفته‌های اخیر تشکیل شد و تصمیمات بسیار خوبی در آن گرفته شد.
براساس یکی از مصوبات این شورا باید طی پنج سال تمام مزارع کشور کشت مکانیزه شود. با این اقدام میزان بسیاری از مصرف آب در بخش کشاورزی کاسته می‌شود. برای اجرای پروژه‌های آبیاری نوین در مزارع مبلغ سه هزار میلیارد تومان به وزارت نیرو و سه هزار میلیارد تومان به وزارت جهاد کشاورزی اختصاص پیدا خواهد کرد که اعتبار قابل توجهی است. از سوی دیگر قرار است که هر سه ماه یکبار شورای عالی آب تشکیل جلسه دهد و سایر موضوعات مربوط به آب را بررسی کند.
یکی از اقدامات بسیار خوبی که در زمینه حداکثر استفاده از آب می‌توان انجام داد بازچرخانی آب است که پس از مصرف آب و تصفیه آن مجدداً از آب به دست آمده برای مصارفی نظیر آبیاری باغچه و... استفاده می‌شود و در نهایت به صورت پساب به تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری می‌رود و بخشی از آب کشاورزی را تأمین می‌کند علاوه بر این‌که امکان تغذیه مجدد سفره‌های زیرزمینی نیز فراهم می‌شود.